هر جا که اجتماعی از انسان های مشتاق یادگیری یافت شود، لاجرم پر است از استـــاد؛ از اوستای بنا و نجار گرفته تا اساتید پی اچ دی در دانشگاه ها، هر کسی استاد کسانی پایین تر از خود:
در اجتماع ما، دیپلمه ها استاد دیپلم نگرفته ها هستند،
لیسانسه ها استاد دیپلمه ها هستند،
فوق لیسانسه ها استاد دانشجوهای دوره ی لیسانس،
و دکترها استاد همه.
داستان استاد بودن تا این جا -ظاهر ماجرا- فقط مربوط می شود به مدرک. یعنی مدرک دانشگاهی است که مشخص می کند چه کسی باید استاد باشد و چه کسی شاگرد. اما دامنه ی این معیار را که گسترش دهی، نیک می فهمی که استاد بودن به شاگرد داشتن نیست.
فرقی نمی کند استاد چه چیزی باشی؛ فیزیک، شیمی، ریاضی، آشپزی، قلاب بافی، اخلاق، بنایی، کلاهبرداری، خالی بندی، دزدی (حالا هر چی می خواهی بدزدی)، زمین شناسی، هواشناسی، خداشناسی، تشخیص هویت یا گور کنی و مرده شویی و حتی پول شویی، فقط باید محشر باشی نه این که مشهور باشی.
اگر دیدی زنگ خور موبایلت زیاد شده است یا مرتبا برای سخنرانی های این آبادی و آن آبادی دعوت می شوی یا مدام سرت شلوغ است و رد تماس می کنی یا درآمد ماهیانه ات چندمیلیونی شده است و هر کس هر سؤالی دارد از تو می پرسد، فکر نکن استاد شده ای و باید روز معلم را با گل و احترام به تو تبریک گفت.
دانش، کم و زیادش تفاوتی ندارد، هر دو هراس برانگیز است یعنی هر کدام را داشته باشی هنوز چیزی کم داری.
و همه انسانیم، موجودی محصور در محدودیت، پس توقع نمی رود کسی پیدا شود که همه چیزدان باشد و به تمام سؤالات پاسخ صحیح دهد. از این رو، هیچ شاگردی از استادش نهایت دانش را نمی خواهد اما همیشه ی خدا می خواهد که استادش اخــــلاقی نیکــــو را در رفتارش بروز دهد زیرا که او استاد است. استاد، یک واژه نیست بلکه یک مفهوم گسترده و عمیق روحانی ست که در شخصی متجلی می شود.
بر همین مبنا:
استاد کسی است که اگر دنبالش رفتی، از چاله در نیایی و بیفتی ته چاه.
استاد کسی است که هر هفت روز هفته استاد باشد و نرسد روزی که با رفتار و کردارش در جهت سوء، شاگردش را متعجب کند.
استاد کسی است که دست شاگرد را بگیرد و بلندش کند -که البته بلندی به اخلاق است و سپس به علم- نه این که اگر شاگردی آمد و التماسش کرد هم حاضر نشود از او دستگیری کند و حتی دلجویی.
استاد کسی است که سر وقت حاضر شدن در کلاس درس برایش مساوی نباشد با بی کلاسی. و…
استاد کسی است که اگر تو به عنوان ناشناس پایت را بگذاری در جمع شاگردانش، جز خوبی از او نشنوی.
استاد کسی است که در صحبت هایش بیشتر از کلمه ی “شما” استفاده کند و کمتر از کلمه ی “من”. و از آن مهم تر در تفکراتش نیز.
استاد کسی است که مردانه پای منافع شاگردش بایستد نه این که تمام ماه کار شاگردش را پشت گوش اندازد آن هم فقط به این جهت که مشغول پر کردن حساب بانکی اش است و بعد هم به شاگرد بگوید من که مثل تو بیکار نیستم.
استاد کسی است که استاد بودنش برایش عادت نشود.
استاد کسی است که ابعاد تخته سیاه را حفظ نکند تا بخواهد به همان اندازه مطلب برای گفتن و نوشتن آماده کند.
استاد کسی است که هر بار گچ دستش می گیرد فکر کند این بار اول است که آموزش می دهد و امتحانی ست بزرگ برای استاد بودن و استاد ماندنش.
استاد کسی است که چیزی بیش از یک مشت تئوری تجربه نشده را به شاگردش بیاموزد.
استاد کسی است که از عمل نکردن ابا داشته باشد نه این که انسان بودنش را حربه ای قرار دهد برای فرار از عمل کردن به تئوری ها.
استاد کسی نیست که برای خودش کسی باشد بلکه استاد کسی است که به شاگردش کس بودن را بیاموزد.
استاد کسی است که بداند و بفهمد و بفهماند که شاگردش تنها باید عشق بیاموزد، حالا شاگرد هر درسی که می خواهد باشد: فیزیک، تغذیه، نجوم، یا باغبانی …
عشق، عشق و باز هم عشق برای تمام فصول.
با این حساب هر که استاد است روزش فرخنده و عمرش دراز باد.